मुंबईतली ती झाडे जणू ………………. ध्रुवबाळे !

मुंबईतली ती झाडे जणू ………………. ध्रुवबाळे !

बी कॉम ची परीक्षा दिली १९८७ ला आणि लगेच मुंबईत एक छोटीशी नोकरी करू लागलो होतो काहीच महिने ! मला वाटते वर्षभर जवळजवळ मस्जिद बंदर स्टेशनला अगदी पाचवा आणि सहावा प्लॅटफॉर्म होता आणि संध्याकाळी "ट्रिपल एम" फास्ट लोकल सुद्धा होती, मस्जिद, माटुंगा आणि मुलुंड..................... तेव्हा पासून अगदी खुणावतात मुंबईतली ती झाडे जणू ………………. ध्रुवबाळे !

असे म्हणतात कि दुसऱ्या जागतिक महायुद्धाच्या दरम्यानच्या कालखंडात आणि नंतर जगाचा इतिहास बदलला, अनेक देश स्वतंत्र झाले, अनेक देशातील सत्ता प्रकार बदलले, अनेक देशाचे समूह झाले आणि एक देश निर्माण झाला " इस्राएल"

अगदी आत्ता म्हणजे १९५० नंतर २०१७ साली त्या देशाला भारताने राजकीय मान्यता दिली असो.

मुंबई, अलिबाग, वसई आणि इतर ठाणे, कुलाबा ( आतां रायगड ) जिल्ह्यातील समुद्र किनारी पूर्वापार अनेक ज्यू पिढ्या वसत होत्या, कोकण आणि मुंबईत फक्त सिनेगॉग मधील प्रार्थना सोडली तर ज्यू जवळ जवळ पूर्ण पणे भारतीय वाटत होते आणि अनेक जण आहेत हि अजून.............

१९५० नंतर इस्राएल निर्मिती नंतर प्रथम युरोप मधील ज्यू इस्राएल मध्ये स्थिरावले आणि 

१९७० च्या दशकातील खाडी युद्धाच्या आणि म्युनिक ऑलिम्पिक १९७२ नंतर जगभरातील अगदी भारतातील ज्यू देखील अनेक संख्येने इस्राएल मध्ये स्थायिक झाले.

मुंबई बदलली विशेषतः १९७० दशका नंतर…… असे म्हणतात स्मगलिंग मधील काळा पैसा, रियल इस्टेट मध्ये शिरला, प्रमोटर सोसायटीज, सरकारी गृहवित्त आणि गृहबांधणी संस्था मागे पडल्या खाजगी बिल्डरस आणि खाजगी गृहवित्त संस्था बरोबर मुंबई झपाट्याने होऊ लागले काँक्रटी जंगल !

पण गेल्या ६५ वर्षात किंबहुना त्या आधीही असतील ती त्या ज्यू दफनभूमी वरील ती झाडे मात्र अगदी तरारून उभी नाहीत तर त्यांचे प्रचंड वटवृक्ष झालेत अगदी कुठल्याही रस्तारुंदीकरणामुळे, काँक्रीट जंगल अपेक्षेने अथवा होळी अथवा अगदी चुलीवरच्या बिर्याणी साठी देखील ह्या झाडांची एक फांदी देखील तुटली नाही कारण ती दफनभूमी वर विराजमान आहेत म्हणून ...............?

जवळजवळ एक दीड एकर च्या वर आकाराचा कदाचित थोडा मोठाही भूखंड आणि त्या वर मोजकीच झाडे आणि हजार च्या वर थडगी आणि कोणाच्याही त्रासाची शक्यता नाही, मृत शरीर आणि आत्म्याचे आशीर्वाद म्हणून नैसर्गिक खत हि मग ते डेरेदार वृक्ष त्या ज्यू / यहुदी दफनभूमीच्या एका छोट्या प्रार्थना सभागृहाच्या धर्तीच्या बांधणी वर आज पर्यंत छान पलीकडे महालक्ष्मी समुद्र परिसरातून येणाऱ्या वाऱ्यावर आणि नैसर्गिक पावसाळी पाण्याच्या मुरण्यावर अजून प्रचंड ताकदीने उभी आहेत.

आधी म्हंटल्या प्रमाणे मुंबई परिसरातील कोकण भागात बेणे इस्रायली चे ( हिब्रू भाषेत इस्राएल पुत्र ) चांगलेच अस्तित्व होते आणि अगदी छोट्या प्रमाणावर अजून फार थोडे आहे देखील इथल्या संस्कृतीशी इतके मिसळून म्हणजे पाठारे प्रभू , भंडारी, मालवणी अथवा अन्य मराठी ज्ञाती समुहातील आडनावे आणि बेणे इस्रायलीची आडनावे वेगळी ओळखणे कठीण पण पारश्या सारखी गावाची नावे खूप अलिबागकर, नागावकर, माहिमकर, वसईकर आदी पण मराठी संस्कृतीत आणि पाककलेत मुरलेले मांसाहारात खास शेल फूड आवडीचे आणि तितकेच गोड हि ...........................

कोकणच्या गडग्या ( जमिनीच्या एकदिड फुटी दगडी कुपणां) जवळ आणि परसात चाफा नाही असे एकही घर पूर्वी मिळायचे नाही आणि तेच इथे देखील.................. कोणी नातलगाने अथवा वंशजाने स्मृती म्हणून लावलेली अथवा जुन्या मुंबईतील नैसर्गिक वनसंपत्तीतील मोजकी चाफ्या ची झाडे आहेत इथे .......................

मुंबई उन्हाने होरपळून निघून जात असताना पावसाच्या एक महिना आधी हा चाफा सुंदर फुलतो आणि सहज संध्याकाळी लोकल च्या ट्रॅक फिरवण्याचा सिग्नल वर मुंबई कडे जाणाऱ्या प्रवाश्याला सुंदर बहारदार चाफ्याचे दर्शन तर होते पण संधीप्रकाशाच्या सुंदर पार्श्वभूमीवर तो चाफा राजस हि भासतो ......... अगदी कोणीही न तोडण्याचे वरदान असल्यामुळे आणि चिंचपोकळीच्या त्या मुंबई कडच्या प्लॅटफॉर्मवर संध्याकाळी उन्ह्याळात येणारी शांत प्रसन्न थंडगार झुळूक.......... मात्र .......

कालांतराने भायखळा ते महालक्ष्मी मध्ये होणाऱ्या काँक्रीट जंगल टॉवरस मुळे कमी होईल अशी सार्थ भीती वाटत आहे पण! मुंबईतली ती झाडे जणू ……………… ध्रुवबाळे!
भायखळा सोडले अथवा वरच्या बाजूला जाताना स्लो लोकल गाडीने चिंचपोकळी सोडली कि लगेच आता चिंचपोकळी बारा डबा प्लॅटफॉर्मच्या मुंबई च्या दिशेला बाहेर बघितले कि दिसतात ती ती झाडे मात्र मुंबईतील ध्रुवबाळे !
गूगल मॅप लोकेशन पहा आणि सॅटेलाईट ऑप्शन - थ्रीडीवर अनुभवा... झाडे आणि हिरवाई देखील !

https://www.google.co.in/maps/place/Jewish+Cemetery/@18.985134,72.8306357,741m/data=!3m2!1e3!4b1!4m12!1m6!3m5!1s0x3be7ce5f3b82a2d1:0xc432020c489eee8f!2sChinchpokli!8m2!3d18.9872162!4d72.8327925!3m4!1s0x3be7ce5ee7eee701:0x9c878a4e990d2bb1!8m2!3d18.9851303!4d72.832254

( प्रसंगातील बहुतेक सर्व नावे माझ्या आठवणी प्रमाणे आणि केवळ काही मिनटात मी घेतलेल्या / मिळालेल्या माहिती वर आधारित आहेत, ) (“शेवटच्या चाकावरून” ह्या माझ्या आगामी आत्मचरित्र पर लिखाणाचा एक भाग) (चूकभूल आणि थोडे लेखन स्वातंत्र्य क्षम्य असावे.)

Displayed on 30th December 2017 at FB